Türk İşaret Dili Bayramı Mesajı




İşitme engelli vatandaşlarımızın iletişim kurma ve kendilerini dünyaya anlatma araçları olan Türk İşaret Dili Bayramlarını kutluyorum. Bu yıl 14’üncüsünü kutladığımız bu bayramın, Türk İşaret Dili’nin gelişmesi, tanınması ve hakkındaki toplumsal farkındalığın artmasına vesile olmasını temenni ediyorum.

Türk dili ve kültürü, millet olarak bizleri geleceğe taşıyan en değerli varlığımız. İnsanlar konuşarak anlaşır, iletişim kurarlar. Ama iletişim sadece bununla sınırlı değildir. Yazı dili, beden dili veya hal dili (lisanı hal) olduğu gibi işaret dili de bir iletişim aracıdır, engelleri aşmanın yoludur. İşaret dili ile konuşmak insanın kalbine dokunan, en etkili görsel ve sözsüz iletişim biçimidir. Bu sebeple Türk İşaret Dili’nin ilham kaynağı gönüldür, gönül dilidir.

Ülkemizde kullanılan Türk İşaret Dili, kendi dilbilgisi kurallarına ve kullanım özelliklerine sahip, milli bir karakter taşıyor. İşaret dili engelli kardeşlerimizin duygu ve düşüncelerini özgür bir şekilde ifade etmeleri ve sağlıklı iletişim kurabilmelerinin temel araçlarından biri. Biz de Bakanlık olarak akademisyenlerimiz ve STK’larımızla birlikte çalışmalar yürüttük.

Bilimsel çalışmalara ağırlık vererek 7 Haziran 2007’de Türk İşaret Dili Çalıştayı’nı gerçekleştirdik. Farkındalık oluşturmak, işitme engelli kardeşlerimizin sorunlarına çözümler üretmek amacıyla da 7 Haziran gününü Türk İşaret Dili Bayramı olarak ilan ettik.

Türk İşaret Dili Araştırma Projesi ile ülke veri tabanını oluşturduk. Türkiye’de ilk defa devlet tarafından onaylanan, dünyada da bir ilk olan Türk İşaret Dili Dil Bilgisi Kitabı ve Model Sözlüğü’nün hazırlanmasını ve yayınlanmasını sağladık. Bu çalışmayı Türkiye’nin 2023 hedefleri doğrultusunda Kürtçe ve İngilizceye çevirisini yaparak çok daha geniş kitlelere ulaşmasını sağladık.

Türk İşaret Dili Sözlüğümüzü 11 bini aşkın videodan oluşan örneklerle web sitemizde hizmete sunduk. Şimdiye kadar 2 milyonu aşkın vatandaşımız bu hizmetimizden on-line olarak yararlandı.

İşaret dili tercümanlığını 2007 yılında meslek olarak tanımladık. 29 Nisan 2020’de ise Mesleki Yeterlilik Kurumumuz İşaret Dili Tercümanlığı Ulusal Meslek Standartları’nı yayımladı. Bugün Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatlarında 56 İşaret Dili Tercümanı istihdam ediyoruz.

Genel olarak kamuda istihdam edilen 55.196 engelli memurun 1.126’sı kadın, 2.536’sı erkek olmak üzere toplam 3.662’si işitme engellidir.

İşitme engelli vatandaşlarımız için işaret diline yönelik çalışmalarımız esasen, geçtiğimiz 17 yılda engelli hakları alanında attığımız reform niteliğindeki adımların sadece bir parçasını oluşturuyor. 2005’te çıkardığımız Engelliler Kanunu ile Türkiye’de ilk defa 1500 maddelik engelliler hukukunu oluşturduk. Bu kanunun 15’inci maddesiyle Türk İşaret Dili’ni resmen tanıdık. 2007 yılında Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi’ni ilk imzalayan ülkeler arasında yer aldık. Engellilere yönelik pozitif ayrımcılığı 2010 yılında anayasal güvence altına aldık.

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı olarak hukuki alt yapıyı güçlendirerek işitme engelli kardeşlerimiz başta olmak üzere tüm engelli vatandaşlarımızın engelli hizmetlerine erişimini kolaylaştırdık, eğitimde, sağlıkta ve istihdamda fırsat eşitliğini sağladık.

Koruyucu ve önleyici hizmetler kapsamında 2000’li yıllarda sadece birkaç sağlık kuruluşunda yapılan yeni doğan işitme taraması bugün 1153 merkezde yapılıyor. 2005 yılında 100 doğumun %6,5’inde yeni doğan işitme taraması uygulanmışken, 2018 yılında bu oran %95,8’e yükseldi. 2005 yılında 96.313 bebekte işitme taraması yapılmışken, 2018 yılında 1.195.930 yeni doğan bebeğe tarama yapıldı.

Ayrıca ALO 183, 144 ve 170 hatlarımızda görevli uzmanlarımızla uyumlu akıllı telefonlar üzerinden işitme engellilere görüntülü hizmet veriyoruz. 112 Acil Çağrı Merkezinde, işaret dili uzmanlarımız günün 24 saati görev yapıyor.  “E-Devlet’te Engel Yok” projesi ile e-devlet uygulamalarında karşılıklı görüntülü canlı destek sunuyoruz.

İşitme engelli vatandaşlarımız için temel ihtiyaç olan işitme cihazlarındaki kamu desteğini 2019 yılından itibaren %30 oranında arttırdık.

Ülkemizde ilk kez işitme engelli vatandaşlarımıza yönelik Dijital Dönüşüm Sempozyumunu gerçekleştirdik. İşitme engellilerimiz dâhil tüm engelli vatandaşlarımızın, her türlü teknolojik yenilik ve imkândan faydalanmalarını sağlayacak şekilde çalışmalarımızı sürdürüyoruz.

Özellikle Kovid-19 salgınıyla mücadelede işitme engelli bireyler ve ailelerine yönelik Koronavirüs bilgilendirme rehberi hazırladık. Kamu spotları ve sağlık bilgilendirme videoları ile EBA TV ders içeriklerinin işaret diline çevrisini gerçekleştirdik. Böylece erişilebilirlikte işitme engelli vatandaşlarımızın için en önemli engel olan iletişim engelini ortadan kaldırdık.

Bugün kendi işaret dilini oluşturmuş, üniversitelerde kendi öğretmen ve akademisyenlerini yetiştiren, işaret dili tercümanı istihdam eden, işitme engelli kardeşlerimizi teknolojiyle buluşturan bir Türkiye var.

Hep birlikte yüreğimizdeki mutluluğu, tebessümü Türk İşaret Dili’yle yüzümüze yansıtmaya, işitme engelli kardeşlerimize ayna olmaya devam edeceğiz.

Bu duygularla işitme engelli vatandaşlarımızın ve kıymetli ailelerimizin Türk İşaret Dili Bayramı’nı tekrar kutluyor, saygılar sunuyorum.

Zehra Zümrüt SELÇUK

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı