Engelliler İçin Motorlu Taşıt Alımında Sunulan Hizmet ve Muafiyetler


Soru 1: ÖTV indirimi ve muafiyeti nedir?

Engelli bireylere motorlu taşıt alımında ÖTV indirimi ve muafiyet  hakkı  tanınır.  Engelli  olmayan  kişilerin  ödemek zorunda olduğu özel tüketim vergisini engelliler ödemezler. Kişinin indirimden mi yoksa muafiyetten mi yararlanacağı engel seviyesiyle belirlenir ve şartlar buna göre değişir. ÖTV muafiyetinden yararlanmak için rapor  %90   ve   üzeri,   ÖTV indirimden faydalanmak için en az %40 olmalıdır.

Soru 2: Engel oranı %90’ın altında olması durumunda ÖTV muafiyetinden yararlanılabilir mi?

Engel oranı %90’ın altında olan kişiler alacakları otomobilde engellerine yönelik düzenleme yaparak ÖTV muafiyetinden yararlanabilirler.

Soru 3: %90 engelli raporu kimlere verilir?

Kişinin bu raporu alabilmesi için ağır engelli kategorisine girmesi gerekir. Bu kişinin ihtiyaçlarını kendi kendine karşılayıp karşılayamadığına bakılarak hastaneler tarafından verilir.

Soru 4: Üzerine araç alınan engelli kişinin engelli sürücü belgesine sahip olma şartı var mıdır?

Hayır, yoktur. Engelli oranı %90 ve üzerinde olan engelli bireyin üzerinden ilk iktisap edilecek araçta ÖTV muafiyetinden yararlanılabilir.

Soru 5: Özel tertibatlı araçları kimler kullanabilir?

Engellilik derecesi %90’ın altında olan engelliler tarafından bizzat kullanılmak amacıyla düzenlenmiş özel tertibatlı araçları, engelli araç sahibinin yanı sıra araç sahibinin eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarından bir sürücü veya noterce düzenlenmiş iş akdine bağlı olarak istihdam edilen bir sürücü de kullanabilir.

Ancak, söz konusu kişilerin de engelli aracını kullanabilmesi için “herhangi bir engeli bulunmayan kişilerin kullanımına uygun olarak üretilmiş olan aracın teknik donanımlarında hiçbir değişiklik yapılmadan, engelli kişinin sağlık raporunda belirtilen  tertibatın  ilave  aparatlarla   taktırılmış   olması”  ve aracın engelli veya  bu kişiler tarafından her iki şekilde    de kullanılabileceğinin yetkili kurum ve kuruluşlarca belgelendirilmesi şarttır.

Soru 6: Engelli adına alınan araçlar kimler tarafından kullanılabilir?

Araç sahibi olan engelli kişinin aparatlı işlemlerde birinci derece yakınlarından TSE onayı verilen kişiler, %90 ve üzeri için engel kişinin (birinci, ikinci ve üçüncü derece, sözleşmeli sürücü) yakınları kullanabilir.

 

Soru 7: Engelli raporuna sahip olan birinin tercih edebileceği motor seçenekleri nelerdir?

Engelliler için ÖTV muafiyeti, hesaplanması gereken ÖTV ve diğer her türlü vergiler dâhil bedeli 200 bin TL’yi aşmayan araçlar   için   uygulanmaktadır.   Motor   silindir   hacmine bakılmaksızın bu araçlar istisna kapsamında değerlendirilir. Engellilerin 200 bin TL’lik araç alma limiti 2019 yılı için 247.400 TL’ye çıkmıştır( Mükerrer Resmî Gazete 31 Aralık 2018 ).

 

 

Soru 8: Engelliler motorlu taşıt vergisinden (MTV) faydalanabilir mi?

Engellilik dereceleri%90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına  kayıtlı  taşıtları  ile  diğer  malûl  ve  engellilerin,  bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtları motorlu taşıtlar vergisinden istisna edilmiştir.

Soru 9: Engelliye ait aracın ilk iktisabından sonra doğal afet veya kaza sonucu “pert” olması, kullanılamaz hale gelmesi durumunda yeni bir sıfır araç alımında ÖTV hesaplanır mı?

Doğal afet veya kaza sonucu aracın kullanılamaz hale  gelmesi nedeniyle hurdaya ayrılması halinde bu aracın ilk iktisap tarihinden itibaren beş yıl geçmemiş olsa dahi aynı koşullarla başka bir aracın ilk iktisabında da istisnadan yararlanılabilecektir.

 

Soru 10: Engellinin ilk araç alımında (ilk iktisabında) ÖTV doğar mı?

Kayıt ve tescile tâbi mallardan; bizzat kullanma amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malûl ve engelliler tarafından, beş yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı, vergiden müstesnadır.

Soru 11: Engelli park kartı nedir?

Yalnızca üzerine araç tescil edilmiş engelli bireylerin,  ayrılmış park alanlarına araçlarını bıraktıklarında camdan görünür şekilde yerleştirdikleri park kartlarıdır.

 

 

Soru 12: Engellilere ayrılmış otoparkları kimler kullanabilir?

Engellilere ayrılmış otopark yerlerini kullanabilmek için engelli ve  gazilere  verilen  kartlardan  edinilmesi  gerekmektedir. Engellilere ve gazilere park kartlarının verilmesi, kullanılması ve iptaline dair usul ve esaslar Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından  belirlenmektedir.  Engelliler  ve  gazilerin  bu  kartı alabilmek için bulunulan il veya ilçelerdeki Trafik Denetleme Amirlikleri veya Bürolarına başvuru yapmaları gereklidir.

Soru 13: Engelliler için ayrılmış park yerlerine ilişkin yasal düzenlemeler nelerdir? Engelli park yerleri ve kaldırımların işgali durumunda ne yapılmalıdır?

Otopark Yönetmeliğinde; otoparkların yapımında TSE standartlarına uyulması, umumi bina, bölge otoparkları ve genel  otoparklarda,  giriş-çıkış  ve  asansörlerine  en  yakın yerlerinde birden az olmamak şartıyla, her 20 park yerinden birinin engelli işareti konularak engelliler için ayrılması zorunludur.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 61 inci maddesine göre “Engellilerin araçları için ayrılmış park yerlerine” engelli olamayanlar tarafından park edilmesi yasaklanmıştır ve engelli olmayanlar tarafından yapılan ihlâlin para cezası iki kat  olarak  uygulanmaktadır.  Yasaklara  aykırı  park  edilmiş araçlar trafik zabıtasınca kaldırılabilir.

Soru 14: B sınıfı engelli ehliyeti almak için hangi şartlar aranmaktadır?

1 Ocak 2016 tarihinden, H sınıfı” engelli sürücü uygulaması kaldırılmış ve engelli sürücülere de B sınıfı engelli ehliyetleri düzenlenmeye başlamıştır. Bir başka deyişle engelliler için ayrı bir sürücü belgesi sınıfı bulunmamaktadır.

B  sınıfı  engelli  sürücü  belgesi  alabilmek  için  18  yaşını doldurmuş ve 19 yaşından gün almak ve bağlı bulunulan aile hekimine başvurmak gereklidir.

Aile hekiminin, engelli bireyin özel tertibatlı araç kullanabileceğine    yönelik    karar    vermesi    durumunda, engelli sürücü adayını İl Sağlık Müdürlüklerine bağlı İl Sağlık Komisyonuna sevk eder.

İl  Sağlık  Komisyonu  tarafından,  engelli  kişinin  kullanacağı araçta bulunması gereken özel tertibat, “Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmeliğe” göre hazırlanan listeden belirlenen kodu ile birlikte sağlık raporuna yazılır.

Sağlık raporunda belirtilen kısıtlama ve araç uyarlama kodları engelli sürücü belgesine de işlenmekte ve engelli sürücünün bu kodlara uygun olan araç kullanması gerekmektedir.

 

Soru 15: Engellinin vefat etmesi durumunda ÖTV istisnası kapsamında iktisap edilen taşıtın veraset yoluyla intikalinde ÖTV alınır mı?

ÖTV Kanununa göre, ilk iktisabında istisna uygulanan kayıt ve tescile tabi taşıtların, veraset yoluyla intikallerinde ÖTV aranmaz. Dolayısıyla, taşıtın veraset yoluyla intikaline bağlı olarak müştereken bütün mirasçılar adına kayıt ve tescil edilmesi halinde, bu intikal işlemi nedeniyle ÖTV uygulanmaz. Ancak, muristen mirasçılara sadece bir taşıtın intikal etmiş olması,  başka  bir  mal  ve/veya  hakkın  intikal  etmemiş olması halinde, taşıtın miras hisselerinin tek bir mirasçıya devredilmesi,   devralan   mirasçı   açısından   (kendi   miras hissesine karşılık gelen kısmı hariç olmak üzere) «veraset yoluyla intikal» olarak değerlendirilmez.

Muristen mirasçılara intikal etmiş olan terekede söz konusu taşıtın yanı sıra başkaca mal ve/veya hakkın da bulunması halinde ise diğer mirasçıların, lehine taşıt üzerindeki mülkiyet hakkından ivazsız olarak feragatini gösteren belgenin ibrazı şartıyla istisnadan yararlanılmış olan taşıtın lehine feragat edilen mirasçıya intikali, “veraset yoluyla intikal” olarak değerlendirilir. Bununla birlikte, terekede yer alan diğer mal ve/veya hakların değerinin taşıtın değeri ile mütenasip olması gerekmektedir.

Soru 16: Kaza sonucu vücudunun fonksiyonlarını sonradan kaybeden kişi, var olan sürücü belgesini nasıl değiştirebilir?

Bu kişiler tekrar yazılı sınava tabi tutulmazlar, verilen sağlık raporuna göre düzenlenmiş özel araçlarla eğitim aldıktan sonra, direksiyon sınavına tabi tutulurlar. Bu sınavda başarılı olan sürücüler engelli sürücü belgesi almaya hak kazanır.

Soru 17: Engelliler araçlarını aldıktan 5 yıl sonra engeli olmayan birisine ÖTV ödemeden satabilirler mi?

 Düzenlenen istisnadan yararlanan malul ve engellilerin bu kapsamda iktisap ettikleri araçları 5 yıldan fazla kullanarak bir başkasına satması durumunda, aracı alan kişi tarafından ÖTV ödenmeyecektir.

 

Soru 18: Engelli yakınına ÖTV indirimi var mı?

ÖTV indirimi sadece engelli bireyin şahsına tanınmış bir haktır.

Soru 19: Zihinsel engelli birey ÖTV indiriminden yararlanabilir mi?

Engellilik  yüzdesi,  %90  ve  üzerinde  olmak  şartı  ile  engelli bireyin üzerine araç alınabilir.

Soru 20: Araç alımında bankalar kredi veriyor mu?

Bankaların  araba  alımında,  engellilere  özel  kredi  ya  da faiz  şartları  olmayıp,  herkese  tanınan  banka  kredi  şartları engelliler içinde geçerlidir.